Gisteren was een
Haagse straatveger in het nieuws, die nu met behoud van uitkering de straten
moet gaan vegen terwijl hij dat eerst gedaan heeft tegen een loon. En vandaag
staat in het dagblad de Limburger, dat werklozen een half jaar lang de verf van
de 3500 lantaarnpalen in de gemeente Roermond moeten afkrabben, ook met behoud
van uitkering. De lantaarnpalen worden daarna geschilderd door een
schildersbedrijf.
In deze en andere
situaties, waarin er sprake lijkt van reguliere arbeid, lijkt het zinvol, een loonvordering in te
stellen. De Bijstandsbond onderzoekt momenteel, of dit in een aantal situaties
mogelijk is. Waarschuwing vooraf: ga niet zomaar een brief schrijven, maar
raadpleeg eerst een deskundige arbeidsrecht advocaat.
Als je werkgever je loon niet of te laat
uitbetaalt, dan kun je zo’n loonvordering bij de kantonrechter instellen.
Hiervoor is geen advocaat verplicht, maar het lijkt dus wel verstandig om er een
te nemen, die gespecialiseerd is in arbeidsrecht. Je moet eerst een
schriftelijk verzoek bij je werkgever indienen om loon uit te betalen. Krijg je
hierop geen reactie, dan kun je dus bij de kantonrechter die loonvordering
instellen. De kantonrechter beslist dan of er wel of geen loon moet worden
uitbetaald. Afgezien van het loon heb je indien de kantonrechter het toewijst,
ook nog recht op een wettelijke verhoging en een wettelijke rente. De
wettelijke verhoging is een boete die de werkgever moet betalen voor elke dag
dat hij te laat loon uitbetaalt. Maar het zou in het kader van dit artikeltje
te ver voeren, dit allemaal uit te werken.
Het mooie is, dat
je een loonvordering ook kunt instellen, als je een tijdje geleden met behoud
van uitkering hebt gewerkt. Je aanspraak op achterstallig loon verloopt
namelijk pas na vijf jaar. Wel is het mogelijk die termijn van vijf jaar te
stuiten. Je maakt dan binnen vijf jaar schriftelijk kenbaar dat je nog steeds
aanspraak wilt blijven houden op achterstallig loon.
In welke
situaties kun je nu een loonvordering instellen?
- ·
Je
bent verplicht persoonlijk arbeid voor je werkgever te verrichten. Als je je
zonder toestemming van je werkgever door iemand anders kunt laten vervangen,
dan is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst. Daarnaast moet de
arbeid voor de werkgever van reële economische waarde zijn. Een stage wordt dus
niet gezien als arbeid. Het gaat hierbij vooral om het leerproces van de
stagiair en dit levert voor de werkgever geen reële arbeidsprestatie op. Er is
dan ook geen sprake van een arbeidsovereenkomst.
· In dit verband wijs ik op een recent
krantenbericht. In de Metro van gisteren staat een artikel over iemand die
werkt met behoud van uitkering met de volgende zinsnede. Mevrouw Petros, die sinds
2006 in de bijstand zit, werkt nu acht maanden vrijwillig als baliemedewerkster
bij Participatiecentrum Pit 010 in Charlois. Ik ben heel blij dat ik hier
werkervaring op kan doen , vertelt ze. Ik help vrouwen die hier komen met het
invullen van aanmeldingsformulieren, bijvoorbeeld voor de computerof
fietslessen. Ik neem de telefoon aan en doe administratieve klusjes. Het
participatiecentrum is blij met vrijwilligers als mevrouw Petros. Zonder mensen
als mevrouw Petros kan dit centrum niet draaien , zegt participatiemakelaar
Yentl van Heest. Aan de ene kant neemt ze ons werk uit handen door te helpen
met de formulieren en de telefoon aan te nemen, aan de andere kant leert ze
zelf beter Nederlands en doet ze werkervaring op. Er lijkt hier te worden
erkend, dat er sprake is van een economisch belang om mevrouw Petros in te
zetten. Verzamel dus ook zoveel mogelijk materiaal over het project waarin je
werkt, ook als de projectleiders en zo in de publiciteit komen. Dit kun je
later gebruiken als bewijs dat er sprake is van een economische waarde.
- ·
Er is
sprake van een gezagsverhouding. Hiermee wordt bedoeld dat er sprake is van een
hiërarchische relatie tussen jou en je werkgever: je bent verplicht de
opdrachten of aanwijzingen van je werkgever op te volgen. Hij kan bijvoorbeeld
je werktijden bepalen of je verplichten je aan het opgestelde
ziekteverzuimprotocol te houden. Dat er sprake is van een gezagsverhouding wil
niet meteen zeggen dat je geen grote vrijheid kunt hebben bij het uitvoeren van
je werkzaamheden.
Is aan
bovenstaande voorwaarden voldaan, dan moet de werkgever je loon uitbetalen in
ruil voor het werk dat je doet. Meestal is dat een geldbedrag, maar soms kan
een gedeelte van het salaris bestaan uit 'loon in natura', zoals kost en
inwoning of gratis maaltijden. Onkostenvergoedingen en fooien van klanten zijn
wettelijk gezien geen loon.
Werk je drie
maanden achter elkaar ten minste 20 uur per maand voor een ander, dan is er
wettelijk gezien sprake van een arbeidsovereenkomst. Je werkgever moet je dan minstens
het minimumloon betalen en hij mag je alleen volgens de regels van het
ontslagrecht ontslaan. Is je werkgever het hier niet mee eens, dan moet híj
bewijzen dat je geen arbeidsovereenkomst hebt.
Zorg dat je
terwijl je een loonvordering instelt, gewoon doorgaat met het werk en geen
werkweigering pleegt. Ze kunnen je dan niet korten op je uitkering, want je
voldoet aan alle eisen die aan je gesteld worden.
Een knelpunt kan
nog zijn, dat verschillende partijen naar elkaar verwijzen en zeggen ik ben
niet de werkgever, bij mij moet je niet zijn, het is die ander. Met behulp van
een advocaat kun je je dan echter op het standpunt stellen, dat het niet aan
jouw is om te bepalen wie nu precies de formele
werkgever is. Let op! Dit zijn slechts de hoofdregels. Raadpleeg dus een
advocaat arbeidsrecht.
